Not for the faint-hearted! Is het Nikon flits-systeem een crime of gaat het bij alle merken zo moeizaam?

SB800 SU4 slave

Het gebruik van de flitser blijkt in het digitale tijdperk geen makkie te zijn.

Ten opzichte van het analoge tijdperk is de materie ingewikkelder geworden, door de wijze waarop de sensor, anders dan een film-emulsielaag, het invallende licht registreert én hoe de camera in verschillende situaties, verschillend met de flitser communiceert.

Hou met iTTL voor ogen dat de camera de flitser aanstuurt en niet andersom.

De combinatie Nikon DSLR en de SB-800/900 serie zou beregoed moeten zijn, en Nikon's claim dat het Lightning System veelbelovend en uniek is, valt niet te ontkennen.

Nikon SB27 achterzijdeNu ben ikzelf niet zo'n flitser, maar zou flitsfotografie een absolute noodzaak voor mij zijn geweest, dan had ik gaan twijfelen of Nikon het beste systeem hanteert, omdat de fabrikant in deze bijzonder complex te werk is gegaan, of omdat ik het gewoonweg niet onder de knie krijg.
(Overigens heb ik mij er niet in verdiept of andere fabrikanten op dit vlak beter presteren.)

 

Nikon SB800Ik ben in het bezit van een SB400, een SB800 en een SB27 flitser, waarbij de twee eerstgenoemden vol-automatisch (met iTTL) kunnen werken en de SB27 voor een belangrijk deel handmatig ingesteld moet worden.

Wel is het bijzonder prettig dat d'antieke SB27 als "master" kan dienen om de SB800 (mits in SU4 modus) als "slave" te activeren.

Als extraatje draait de kop 3 kanten op: linksom, vertikaal en rechtsom!!
Hierdoor is er enige invloed uit te oefenen op de schaduwwerking bij het te fotograferen onderwerp.

Het aardige is dat de SB27 de analoge manier van werken vereist, en gezien mijn plezier in het werken met "manuele" fotografie en lenzen, sluit dat mooi aan.


 

Nikon TTL - D-TTL - en iTTL



Drie soortenvan automatische TTL systemen en helaas onderling NIET uitwisselbaar!

  1. TTL: voor rolfilm camera's
    werd sinds 1980 gebruikt voor rolfilm-camera's en Nikon's eerste TTL flitser was de SB-12
    De SB-24 en SB-26 zijn klassiekers en waren populair in de late jaren 80 en 90 van de vorige eeuw.
    Bij deze flitsers werd het flitsvermogene geheel gedoseerd door de camera via de reflecties van een flits op het film oppervlak net zolang als de sluiter geopend bleef. Bij voldoende belichting werd de flits gestopt.

     
  2. D-TTL: de eerste generatie voor digitale camera's
    te vinden op de eerste digitale camera's als de D1-serie en D100 (ca. 1999)
    Flitsertypen welke eindigen met "DX" zijn z.g. D-flitsers: SB-28DX, SB-50DX, SB-80DX.
    Nieuwere flitsers als de SB600 en de SB800 zijn compatibel met TTL, D-TTL en iTTL.

    Een andere benadering bleek nofig omdat de eerdere manier van rolfilm-oppervlaktereflectie niet werkt voor de digitale camera's (door het aanwezige anti-aliasing filter voor de sensor).
    In D-TTL meet de camera het benodigde flitsvermogenen aan de hand van de reflectie van een voorflits en vanaf de voorkant van het gesloten sluiteroppervlak (lichtgrijs gekleurd) en nadat de spiegel is opgeklapt en voordat de sluiter is geopend.
    Het biedt geen mogelijkheid om het flitslicht te temperen/af te remmen, geen voorziening voor off-camera TTL en geen flitswaardevergrendeling voor meerdere flitsers tegelijkertijd.

     
  3. iTTL: de tweede generatie exclusief voor digitale camara's
    en in gebruik vanaf 2003, met de introductie van SB800 en de D2H en D70 camera's.
    iTTL flitsers zijn alle flitsers in de SB300 t/m de SB910 serie én de SBR200.
    Ook zijn diverse Third-Party flitsers compatibel met de iTTL interface

    De meting vindt plaats in en door de camera en de flitser volgt in een soort dummy mode, door allen maar het gewenste vermogen af te geven.
    iTTL op de camera meet door de zoeker en voordat de spiegel is opgeklapt de voorflits (afgegeven met een laag vermogen) . De voorflits gebeurt met de lensopening wijd open, waarna het flitsvermogen wordt aangepast aan het op de camara ingestelde diafragma. Dit alles zonder extra berekeningen en/of dempingfuncties zoals mogelijk was in rolfilm-TTL.

    Meerdere flitsers kunnen draadloos worden aangestuurd via de commander mode van de camera, welke eveneens diverse groepen van externe flitsers kan aansturen en elke flitser individueel controleert (uitgaande van slechts één flitser per groep) en dienovereenkomstig het individuele flitsvermogen instelt.

     

In de praktijk



Nikon SB27

Nikon SB-27Is een D-TTL flitser en voor gebruik in combinatie met een DSLR, dient allereerst in het batterijen compartiment een schakelaar omgezet te worden van TTL naar AUTO. Vervolgens dient op de flitser handmatig de ISO en het diafragma ingesteld te worden.
(To do this, switch the flash mode selector from “off” to “auto” while holding down the “zoom” button. The “A” indicator in the LCD panel will blink to indicate that the SB-27 is in Forced A mode.)

In de stand "M" knalt de flitser op volle kracht en dient de lichtdoorlaat door de camera "geknepen" te worden door bv het diafragma te verkleinen. Het lijkt wat omslachtig, maar het went snel.

In de "A" stand (point & shoot) wordt het al snel wat vriendelijker en gebruikt de flitser zijn eigen lichtsensor om de flitskracht te doseren.

Als gezegd kan de flitser als "master" de SB800 aansturen.

Nikon SB800

Een volledig iTTL en D-TTL en TTL compatibele flitser en het voormalige paradepaardje van het "Nikon Creative Lightning System" tot de komst van de SB900 en SB 910 en er zijn zelfs die-hard flitsergebruikers die de SB800 prefereren boven de nieuwere modellen.

Ingebouwde Functies:

  • Standaard een 270o draaiende flitskop, (dhz. gemodificeerd naar 315o)
  • TTL, TTL-BL*, A*, GN*, M en RPT opties
  • Commander mode*
  • Slave mode (In geen enkele review of manual wordt dit vermeldt maar de SB800 in SU4 modus reageert op meer flitsers dan men aanneemt!!)
  • Manuele modus met volle flitskracht afnemend tot 1/128, in stappen van 1/3 stop
  • AutoFocus LED hulplicht
  • Manuele voorflits functie (Modeling light) kan door bediening op de camera geactiveerd worden.
  • Ingebouwde bounce-kaart* en diffuser*, externe diffuser dome
  • Verlicht LCD scherm
  • LCD scherm helderheids controle*
  • Aansluiting voor externe stroombron*

Een alternatief voor de SB800 is de tot 40% goedkopere SB600 (* niet beschikbaar op SB600)

Flitser Mogelijkheden:

  • TTL: Door De Lens flits meting (=Through-The-Lens)
  • TTL-BL: Uitgebalanceerde invulflits, door meting van flits- en reeds aanwezig licht
  • TTL-FP: Focal Plane flits: laat flits fotografie toe met een sluitertijd welke sneller is dan de synchronisatiesnelheid van de camera die gewoonlijk rond de 1/250 sec of 1/200 sec bedraagt.
    In de * TTL-FP modus wordt een serie gepulseerde flitsen afgevuurd om de snelheidslimiet van de synchronisatie te kunnen omzeilen zodat er, weliswaar met gereduceerde kracht, tot wel met 1/8000 sec geflitst kan worden. Let wel op dat hoe hoger de flitssnelheid, hoe meer de flitskracht verminderd.
  • A: Auto, meet met de eigen sensor van de flitser in plaats van met de iTTL meter van de camera.
    Van alle iTTL flitsters beschikken alleen de SB-800 en SB-900 over deze optie.
  • M: Manueel, om de flitser volledig handmatig in te stellen in stappen van 1/1, 1/2, 1/4, 1/8…  gewoonlijk oplopend met 1/3-stop (EV). De EV kan overigens ook aangepast worden naar 2/3.

In TTL mode werkt de flitser redelijk goed samen met de camera maar in TTL-BL modus zal een opname veelal tot 2 stops onderbelicht zijn , omdat Balanced Lightning (BL) een andere methodiek hanteert dan iTTL en eigenlijk het best tot zijn recht komt bij binnenshuis flitsen.
Derhalve, indien iTTL-BL buiten als invulflits gebruikt wordt, dient een compensatie toegepast te worden.

In het algemeen gebruik stel ik het een en ander vaak handmatig bij door één van de volgende drie mogelijkheden toe te passen:

  • ik zet de flitsermodus op TTL (zonder BL) i.c.m. met een flitcompensatie van 1/3 - 2/3 EV. Dat kan zowel op de flitser als op de camera.
  • ik zet de flitsermodus op AA: semi automatisch, zonder flitscompensatie of anders met max 1 EV
  • ik laat alles zoals het is en gebruik de SB800 off-camera als slave in SU4 modus. met de camera in "commander-mode"
    en de ingebouwde flits als master.

SB800 als slave ontstoken


LET OP: éénmalige gebeurtenissen als bruiloften e.d., met dit systeem zou ik zonder grondige voorstudie en evenzo grondige voorbereiding niet aanraden.

Een zeer uigebreide verhandeling in het Engels, is hier te vinden

 

Afb: de SB800 triggered door de SB27

SB-400

De Speedlight SB-400 is een eenvoudig te bedienen externe flitser met goede resultaten. Er zijn maar een aantal knoppen die de gebruiker moet bedienen en de flitser verricht het moeilijke werk. Via de i-TTL (intelligent through-the-lens) flits mode wordt er met een aantal voorflitsen gemeten welke lichtomstandigheden er aanwezig zijn en hoe de SB-400 dit gaat compenseren.
Je hebt door deze voormetingen minder last van overbelichting en slagschaduwen.Nikon SB-400

Het richtgetal van de Nikon SB-400 flitser is 30 bij ISO 200. Hiermee heeft hij een effectief flitsbereik van 0,6 tot 20 meter, afhankelijk van de ISO-gevoeligheid en het diafragma.
Maar dit kleine flitsertje heeft toch ook nog een effectief hoek flitsbereik van ongeveer 18mm!

Je wilt een onderwerp niet altijd direct belichten.
Wanneer je de flitser naar het plafond richt, kun je het licht indirect naar het onderwerp sturen/bouncen.
Op deze manier wordt je onderwerp met een verstrooid licht belicht, waarmee dee foto en meer in balans zal zijn.
Vooral bij portretfoto's zul je hier veel baat bij hebben.
De flitskop van de SB-400 kantelt tot 90° met klikstops bij 0°, 60°, 75° en 90°.