FX vs DX beeldformaat

DX-FX crop

Full-frame vs. APS-C

Een FX-sensor is 36 x 24 mm groot en een DX-sensor is met een afmetong van 24 x 16 mm, een derde kleiner, vergelijkbaar met "half-kleinbeeld" in een analoge camera.

Met deze sensormaat lijkt de brandpuntafstand van een lens, op een DX-camera van Nikon, te worden vergroot met een factor 1,5 (Bij Canon is dat met factor 1,6 )

In werkelijkheid wordt de beeldhoek 33,33% verkleind waardoor de suggestie gewekt wordt dat er een extra zoom functie in de lens danwel camera is " ingebouwd". 

Dus, helaas, niks echte super telelens, men ziet gewoon minder!

Het kan  nog gekker, een Nikon D500 heeft de mogelijkheid om de sensor, softwarematig, nog meer te verkleinen: tot wel 18x12 mm, wat een "vergrotingsfactor" van 1.3 oplevert.
Een 100-400 lens krijgt hiermee de beeldhoek van een FX 520-1040 mm telelens! 
Maar daarmee neemt het aantal gebruikte pixels wel met 40% af: 20,9mp x .6 = 12,6mp, wat gelijk is aan het aantal pixels van een D200 sensor.

Kortom, de opname wordt door de kleinere sensor mooi beeldvullend gemaakt, met een mindere resolutie.
Daar is niks mis mee, als je er rekening mee houdt en bv. afdrukken niet teveel opblaast.

Bereken via de calculator het scherpte-dieptebereik. (DOF=depth of field)

Lens-standaarden

In de oude (rolfilm) situatie met een "sensormaat" van 36x24mm, was een 12mm lens extreem groothoek (bijna fisheye), een 35mm een normale groothoek, een 50mm standaard, 135mm voor portretten en langere lenzen werden als telelens beschouwd.
Op een FX-camera zijn deze verhoudingen dus niet gewijzigd.

Waarom DX?

  1. Lagere aanschafkosten van de body (500 tot 2.000 voor een DX tegen >3.000 voor FX)
  2. Lagere aanschafkosten van de lenzen. (85 tot 1000 voor DX tegen >1.000 voor FX) 
  3. Lager gewicht. Door de kleinere sensor kan een DX-camera kleiner en lichter uitgevoerd worden
  4. Lenzen zijn over het algemeen veel lichter van gewicht, soms tot 60% minder! 
  5. "Antieke" (manuele)  lenzen welke bij FX aan de randen slecht kunnen presteren zijn door de kleinere beeldhoek mooi scherp op DX 

Waarom FX?

  1. Door de grotere sensor zijn extreme vergrotingen mogelijk, zonder verlies van scherpte.
  2. Hogere ISO-waarden zonder kwaliteitsverlies (met de juiste lenzen) 
  3. FX lenzen zijn zeer solide en bij fabricage wordt "glas" van topkwaliteit gebruikt.

Lichtsterkte,

Prime- en zoomlenzen In het analoge tijdperk waren de kosten van een lichtsterk objectief te overzien, maar waren zoomlenzen een kostbaar bezit. Zo hadden mijn OM1&OM2 Olympus-Zuiko lenzen een diafragma van 1.4 of 1.8 tot maximaal 3.5 (tele) tegen een alleszins redelijke prijs.

Nu, in het digitale tijdperk, zijn zg. budget lenzen veelal minder lichtsterk en zijn lens met een vaste brandpuntafstand (=primelens) weer hoger in prijs.
Minder lichtsterkte kan daarentegen met een hoger ISO ondervangen worden.

Beeldhoekverhoudingen: Een 50mm lens op een DX-camera geeft een, op FX vergelijkbare, beeldhoek van een 75mm lens
Ondanks dat fabrikanten van een DX lens een FX-beeldhoek op hun lens noteren(?), kunnen deze specifieke DX lenzen NIET gebruikt worden op een full-frame body.

Lenzen in gebruik: (** = geen interne motor)

Full frame APS-C Soort lens Diafragma - Type Gebruik op DX camera
10 - 24 15 - 36 Tamron 10-24 Di II VC HLD 3.5-4.5 Landschap, Straatfotografie
12 -24 18 - 36 Tokina Groothoek zoomlens (AF)**  4.0 ATX-Pro DX AF Landschappen / Detailfoto's
16 24 Samyang 16mm (MF)**  2.0 Groothoek / lichtsterk
18 - 55 27 - 83 Nikkor All-round (AF-S)  3.5–5.6G DX VR G Groothoek + Standaard
18 - 70 27 - 105 Nikkor All-round (AF-S)  3.5-4.5 DX VR G ED Groothoek + Klein telebereik
18 - 105 27 - 158 Nikkor All-round  (AF-S)  3.5-4.5 DX VR G ED Groothoek + Klein telebereik
18 - 105 27 - 158 Nikkor All-round zoom  (AF)** 3.5 - 4.5 AF-D Algemeen / Macro
20 30 Nikkor Prime  (AF-S) 1.8 VR G ED TOP Middel groothoek
35 53 Nikkor Standaard (MF)** 2.8 Algemeen / lichtsterk
50 75 Nikkor Standaard (MF)** 2.0 Algemeen / lichtsterk
28 - 80 42 - 120 Nikkor Medium zoom  (AF)** 3.5-4.5 AF-D Standaard tot  portretlens
28 - 80 42 - 120 Sigma Macro Zoom (AF/AI) 3.5-4.5 Macro lens / zeer matig
18 - 200 27 - 300 Sigma All-round lens (AF)** 3.5-5.6 DC   Vakantielens (groot bereik)
55 - 200 83 - 300 Nikkor Telelens (AF-S) 4.0-5.6 G DX VR ED Natuur / Portretten
70 105 Sigma EX DG Macro 2.8 Macro / Portret / Algemeen
70 - 300         105 - 450 Nikkor Telelens (AF)** 4.0-5.6  Natuur / Macro / Telelens
100 - 400 200 - 600 Sigma DG OS HSM | Contemporary 5.0-6.3 Natuur / Telelens

  


Wanneer de camera over een ingebouwde scherpstelmotor beschikt, bv. D200/D300/D500/D7x00/D8x0, dan kan elke AF lens van NA 1977 gebruikt worden met behoud van autofocus en lichtmeting.
LET OP: een trendbreuk zijn de consumercamera's als de serie D3xxx tot D5xxx, welke bij gebruik van "non-Nikon" lens geen autofocus, en mogelijk ook geen belichtings-, functie bieden.

AF-S lenzen beschikken over een ingebouwde scherpstelmotor.
AF-D lenzen bevatten ze een codeerchip die informatie over de scherpstelafstand doorgeeft aan de camerabody.

AF-G lenzen zijn gelijk aan AF-D echter zonder diafragma-ring.

Lees hier over (de lens-conversie van) Pre-AI (<1977) lenzen

 


Nikon info & doc's: